ต้นแปะก๊วย สมุนไพรมากสรรพคุณ…!!!

ต้นแปะก๊วย (จีน: 银杏;จีน: 白果, ญี่ปุ่น: イチョウ) เป็นพืชสมุนไพรที่มีต้นกำเนิดจากทางตะวันออกของประเทศจีน (แถบภูเขาด้านตะวันตกของนครเซี่ยงไฮ้) ที่มีการแยกต้นเป็นเพศผู้ และเพศเมีย ใบมีลักษณะคล้ายใบพัด แยกออกเป็น 2 กลีบพบว่ามีการนำเข้าไปปลูกในประเทศญี่ปุ่น พร้อมกับการเผยแผ่ศาสนาพุทธนิกายเซน เมื่อประมาณ ช่วงราวค.ศ. 1300 หรือสมัยคามากุระมีลักษณะพิเศษคือจะผลัดใบไม่พร้อมกันทุกต้น แต่เมื่อผลัดใบ ใบจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองแล้วร่วงหล่นทั้งต้นภายในไม่กี่วัน

ต้นแปะก๊วย หรือที่มีชื่อภาษาอังกฤษว่า Ginkgo biloba เป็นสมุนไพรที่มีมาตั้งแต่โบราณ ว่ากันว่าเป็นพืชโบราณที่มีความเป็นมาตั้งแต่ 270 ล้านปีก่อน โดยเจ้าสมุนไพรชนิดนี้มีต้นกำเนิดอยู่ในประเทศจีน และถูกนำมาใช้ในแพทย์แผนจีนติดต่อกันมายาวนานกว่า 5, 000 ปี ในอดีต แพทย์แผนจีนจะนิยมนำแปะก๊วยมาใช้ในการบำบัดอาการไอ หืด และภาวะภูมิแพ้ ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วส่วนที่นิยมนำมาสกัดหรือใช้ในการรักษาโรคมากที่สุดคือส่วนของใบ แต่คนก็นิยมนำเมล็ดของแปะก๊วยมาเป็นส่วนประกอบในอาหารต่าง ๆ มากมาย เช่น ขนมหวาน หรือบะจ่าง

ลักษณะของต้นแปะก๊วย

เป็นไม้ผลัดใบยืนต้น  สูง 10-25 เมตร ทุกส่วนไม่มีขน แตกกิ่งก้านสาขาห่างๆ เปลือกสีเทา ต้นแก่เปลือกสีนํ้าตาลอมเหลือง

ใบจะออกมาจากปลายกิ่งสั้น กิ่งละ 3-5 ใบ มีรูปร่างคล้ายพัดจีน กว้าง 5-8 ซม. ยาวประมาณ 8 ซม. ปลายใบเว้าตรงกลาง มีรอยเว้าตื้น ๆ หลายแห่ง หรือเป็นคลื่น โคนใบแหลม ขอบใบเรียบ เส้นใบเรียงถี่ ๆ เป็นรูปพัด ใบอ่อนสีเขียวอ่อน ใบแก่สีเขียวเข้ม ก่อนผลัดใบ จะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ก้านใบเรียวยาว

ดอกแปะก๊วย เป็นดอกแยกเพศ และอยู่ต่างต้นกัน ออกที่ปลายกิ่งสั้น บริเวณเดียวกับที่เกิดใบ ดอกเพศผู้ แต่ละกิ่งจะออกประมาณ 4-6 ช่อ ลักษณะช่อเป็นแทงห้อยลง มีเกสรเพศผู้จำนวนมาก อับเรณูติดที่ปลายก้านเกสร มี 2 ลอน ดอกเพศเมีย ออกกิ่งละ 2-3 ดอก ดอกมีก้านยาว ที่ปลายก้านมีไข่ 2 เมล็ด ไข่ไม่มีรังไข่หุ้ม แต่มักจะเจริญเติบโตเพียงเมล็ดเดียว

ผลค่อนข้างกลม หรือรี มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 3 ซม. เป็นผลชนิดมีเนื้อนุ่ม แต่เมล็ดแข็ง เมื่อสุกสีเหลือง ผิวมีนวล กลิ่นค่อนข้างเหม็น

เมล็ด รูปวงรี หรือ รูปไข่ เปลือกแข็ง สี ออกเหลืองนวล เนื้อภายในเมล็ดเมื่อทำให้สุกใช้เป็นอาหารได้ทั้งคาว และหวาน เรียกว่า “แปะก๊วย”

ต้นแปะก๊วยมีกิ่นกำเนิดในประเทศจีนและญี่ป่น มีการกระจายพันธุ์ไปในทวีปอเมริกาและยุโรป นิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามสวน และตามริมถนน หรือ ปลูกเพี่อกินเนื้อในของเมล็ด

ประโยชน์ของต้นแป๊ะก๊วย

ชาติตะวันตกเพิ่งรู้จักการใช้ประโยชน์จากใบแป๊ะก๊วยเพื่อรักษาโรคไม่เกิน 50ปีนี้เอง ปัจจุบันมีการนำใบสดมาสกัดเป็นยาป้องกันโรคอัลไซเมอร์ สมองเสื่อม ชาวจีนได้นำเอาเมล็ดแป๊ะก๊วยไปทำผงซักฟอก โดยนำไปย่อยในเหล้าองุ่นหรือในน้ำมัน ใบมีสารประกอบหลายอย่าง ทั้งเมล็ดและใบใช้ทำยาสมุนไพร ส่วนเนื้อไม้มีลักษณะเบาและเปราะ สีขาวอมเหลือง นิยมใช้ทำกระดานหมากรุก และของเล่นในประเทศจีนและญี่ปุ่น

ชาวจีนได้นำใบแป๊ะก๊วยสดมาสกัดใช้เป็นยารักษาโรคหัวใจและขยายหลอดเลือด สารประกอบทางเคมีที่มีอยู่ในแป๊ะก๊วย เรียกรวมกันว่า กิงโกไลด์ (Ginkgolides) มีฤทธิ์ในการยับยั้งการเกาะตัวของเกล็ดเลือด เพิ่มการไหลเวียนของเลือดไปยังสมอง ช่วยยับยั้งการเสื่อมของสมอง ผลข้างเคียงมีบ้าง หากใช้ในปริมาณมากเกินไป จะทำให้กระเพาะอาหารและลำไส้ ทำงานผิดปกติหรือมีอาการแพ้วิงเวียนศีรษะและมึนงง อย่างไรก็ตาม การใช้สมุนไพรจากใบแป๊ะก๊วยควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ และไม่ควรใช้สารสกัดจากใบแป๊ะก๊วยกับเด็กที่อายุต่ำกว่า 12 ปี

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *